ถ้ำฝ่ามือแดง

ถ้ำฝ่ามือแดง อยู่บนยอดเขาจอมนางบนภูผาเทิบในเขตพื้นที่ ตำบลนาสีนวน อำเภอเมืองจังหวัดมุกดาหาร

ถ้ำฝ่ามือแดง นี้มีลักษณะเป็นเพิงหินยาวขนาดของถ้ำ กว้าง ๓ เมตร ยาว ๖๐ เมตร ภายในถ้ำมีรูปมือ สีแดงประทับอยู่ ๑๐ มือ เป็นลักษณะใช้สีแดงทามือก่อนแล้วทาบเข้ากับผนังถ้ำ ๕ มือ ส่วนอีก ๕ มือ เป็นลักษณะเอามือไปทาบผนังแล้วเอาสีแดงเขียนตามรูปมือแต่ละนิ้ว
ฝ่ามือแดงที่ปรากฏในถ้ำยังไม่มีใครทราบประวัติความเป็นมาแต่สันนิษฐานว่าอายุไม่ต่ำกว่า ๕,๐๐๐ ปี

ถ้ำฝ่ามือแดง เป็นเพิงผาหินทราย หินด้านบนถล่มลงมา ทำให้กลายเป็นช่องทางเดินไหล่เขา เพิงผามีลักษณะยาวแต่แคบขนาดกว้าง 3 เมตร และยาวประมาณ 60 เมตร ลักษณะดินเป็นดินทราย พบภาพเขียนสีสมัยก่อนประวัติศาสตร์รูปฝ่ามือ ภาพคน ภาพสัตว์ ภาพอาวุธ ภาพสัญลักษณ์ และภาพอื่นๆ ที่จำแนกรูปทรงไม่ได้ ภาพเขียนสีเหล่านี้อยู่สูงจากระดับพื้นถ้ำประมาณ 5 เมตร ปัจจุบันภาพลบเลือนไม่ชัดเจน และมีการรบกวนจากปัจจุบันโดยการขีดเขียนทับลงไปบนภาพเขียนสี มีการฉาบปูนซีเมนต์บนผนังหินบางส่วนใกล้บริเวณที่พบภาพเขียนสี คาดว่าพระที่เคยมาธุดงค์ในบริเวณนี้เป็นผู้ทำ เนื่องจากในอดีตมีพระธุดงค์มาพักแรมที่นี่ จากคำบอกเล่าของเจ้าหน้าที่พบว่ามีการทำความสะอาดผนังหินและการก่อกองไฟซึ่งส่งผลต่อภาพเขียนสี นอกจากนั้นบริเวณเพิงผาใกล้เคียงถ้ำฝ่ามือแดงยังพบภาพเขียนสีด้วย

เมื่อปี พ.ศ. 2467 นาย เอ.เอฟ.จี.คาร์ (A.F.G. Kerr) ได้เขียนลงวารสารสยามสมาคมเล่ม 19 ภาค 2 หน้า 144 – 145 ว่าได้พบภาพเขียนสีที่ถ้ำฝ่ามือแดง บ้านส้มป่อย ตำบลตาสีนวล อำเภอเมือง จังหวัดมุกดาหาร

ภาพจากการสำรวจของนาย เอ.เอฟ.จี.คาร์ 16 ภาพ
– ภาพฝ่ามือ ใช้วิธีนำสีแดงมาทาที่ฝ่ามือก่อน แล้วทาบกับผนังถ้ำ 2 ภาพ
– ภาพฝ่ามือ ใช้วิธีการเอามือทาบที่ผนังถ้ำ แล้วพ่นสีแดง 4 ภาพ
– ภาพฝ่ามือสีเทา 4 ภาพ
รูปคนยืนเขียนด้วยสีแดง 6 ภาพ
สูงประมาณ 30 เซนติเมตร ภาพคนบางภาพเป็นแบบเงาทึบ หัวโตคล้ายโพกผ้าสวมหน้ากาก ใกล้เคียงกับภาพคนที่ผาหมอนน้อยและผาแต้ม อำเภอโขงเจียม จังหวัดอุบลราชธานี
ภาพสัตว์คล้ายสุนัข
ต่อมาปี พ.ศ. 2505 นายเจริญ พลเตชา หัวหน้าหน่วยศิลปากรที่ 7 สำรวจภาพเขียนสีที่ถ้ำฝ่ามือแดง พบว่าภาพเขียนสีบางส่วนถูกทำลาย และที่ผนังหินมีรอยแตกยาวประมาณ 5 เมตร

– ภาพจากการสำรวจของนายเจริญ พลเตชา 8 ภาพ
– ภาพฝ่ามือ ใช้วิธีนำสีแดงมาทาที่ฝ่ามือก่อน แล้วทาบกับผนังถ้ำ 2 ภาพ
– ภาพฝ่ามือ ใช้วิธีการเอามือทาบที่ผนังถ้ำ แล้วพ่นสีแดง 4 ภาพ
– ภาพคนยืนเขียนด้วยสีแดง 2 ภาพ
และในปี พ.ศ. 2525 โครงการโบราณคดีภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ได้เข้าไปสำรวจอีกครั้งพร้อมทั้งถ่ายภาพและคัดลอกใหม่

หลักฐานทางโบราณคดีที่พบ
1. หลักฐานทางโบราณคดีสมัยก่อนประวัติศาสตร์
หลักฐานทางโบราณคดีสมัยก่อนประวัติศาสตร์ที่พบคือ ภาพเขียนสี จากการสำรวจบริเวณโดยรอบไม่พบหลักฐานประเภทอื่น โดยภาพเขียนสีที่พบนั้นอยู่ในบริเวณเพิงผาต่างๆ แต่ใกล้กันมาก คาดว่าน่าจะเป็นแหล่งโบราณคดีที่ร่วมสมัยกัน
1.) ถ้ำฝ่ามือแดง เป็นเพิงผาที่มีลักษณะยาวไปตามไหล่เขาประมาณ 60 เมตร เพิงหาหันไปทางทิศใต้ ผนังหินบางช่วงมีรอยแตกและบางส่วนของผนังถูกฉาบปูนซีเมนต์ ภาพเขียนสีบริเวณเพิงผาของถ้ำฝ่ามือแดงจะกระจายตัวอยู่ตามมุมผนังหินต่างๆ บางส่วนอยู่ด้านบน บางส่วนหลบอยู่ในผนังหินด้านใน ซึ่งภาพบางส่วนลบเลือนไปมาก ถ้ำฝ่ามือแดงพิกรัดกริด 475230E 1819441N / Elevation 320
เนื่องจากภาพเขียนสีที่เพิงผาถ้ำฝ่ามือแดงกระจายตัวอยู่ตามจุดต่างๆ จึงสามารถจัดกลุ่มได้ 4 กลุ่มกลุ่มที่ 1
– กลุ่มภาพเขียนสีบริเวณนี้เป็นกลุ่มที่อยู่ใกล้กับเพิงผาถ้ำตีนแดง อยู่สูงจากพื้นดิน 6.8 เมตร เป็นภาพคนเขียนทึบด้วยสีแดง 4 คน ตรงกลางเป็นลายเส้นสี่เหลี่ยมุมด้านหนึ่งเปิด ปัจจุบันภาพบางส่วนเริ่มลบเลือน
– กลุ่มที่ 2 – ภาพเขียนสีบริเวณนี้เป็นกลุ่มภาพที่สมบูรณ์ที่สุดของถ้ำฝ่ามือแดง ภาพเขียนสีที่พบอยู่สูงจากพื้นดินประมาณ 90 – 130 เซนติเมตร เป็นภาพมือใช้วิธีนำสีแดงมาทาที่ฝ่ามือก่อนแล้วทาบกับผนังถ้ำ ภาพฝ่ามือใช้วิธีการเอามือทาบที่ผนังถ้ำแล้วพ่นสีแดง และภาพคนยืนเขียนด้วยสีแดง ผนังบริเวณใกล้ภาพเขียนสีมีรอยขีดเขียนและรอยปูนซีเมนต์ทับลงไปบนภาพเขียนสีบางส่วน ผนังหินสูงประมาณ 196 เซนติเมตร
– กลุ่มที่ 3 – เป็นเพิงหินใกล้ทางเข้าถ้ำฝ่ามือแดง พบภาพเขียนสีอยู่ริมรอยแตกของหินด้านบน กลุ่มภาพที่ชัดเจนและสามารถระบุได้คือกลุ่มภาพบริเวณริมซ้ายมือของภาพ เป็นภาพคนเขียนสีแดง
– กลุ่มที่ 4 – กลุ่มภาพเขียนสีบริเวณนี้เป็นส่วนที่ติดกับปากทางเข้าถ้ำฝ่ามือแดง พบภาพเขียนสีที่ผนังหินด้านในและส่วนที่หินถล่มลงมาด้านนอก ผนังหินด้านในที่พบภาพเขียนสีนั้นอยู่ใกล้กับกลุ่มภาพเขียนกลุ่มที่ 3 เป็นภาพคนและภาพสัตว์เขียนด้วยสีแดงทึบ ส่วนอีกที่ที่พบภาพเขียนสีคือผนังหินด้านนอกของหินที่ถล่มลงมา เป็นภาพคนเขียนด้วยสีแดง

ลักษณะปัจจัยแวดล้อมทางกายภาพ
1) สภาพธรณีวิทยาโดยรวม
เป็นภูเขาหินทรายบนเทือกเขาภูพาน อยู่ห่างจากหมู่บ้านส้มป่อยที่อยู่ติดกับแม่น้ำโขงไปทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ประมาณ 4 กิโลเมตร ลักษณะเป็นหน้าผา ทางด้านทิศตะวันออกเฉียงใต้ของภูยาวประมาณ 61 เมตร
2) สภาพธรณีวิทยาภายในถ้ำ
ถ้ำฝ่ามือแดง เป็นเพิงผา ตั้งอยู่ที่บ้านส้มป่อย ตำบลนาสีนวล อำเภอเมืองจังหวัดมุกดาหาร มีลักษณะภูมิประเทศเป็นลานหินทรายบนเทือกเขาภูพาน ห่างจากแม่น้ำโขง กิโลเมตร มีลักษณะทางธรณีวิทยา ของกลุ่มหินทรายภูพาน ยุคครีเทเชียส (Cretaceous : K)หินที่พบในพื้นที่ประกอบด้วยทรายเนื้อละเอียด หินทรายปนกรวด และหินทรายแสดงการวางชั้นเฉียงระดับ (Cross Bedding) มีสีขาว สีขาวปนชมพู หินยุคนี้อยู่ในช่วงอายุประมาณ 145 ล้านปี ถ้ำฝ่ามือแดง เป็นการเกิดจากรอยแตกของหินทราย และการกัดกร่อนของหินเกิดเป็นแนวเพิงผา ประกอบด้วย 4 ช่วง ทั้ง 4 เพิงผาพบภาพเขียนสีโดยมี 3 ช่วงเป็นแนวเพิงผาที่อยู่ใกล้เคียงกัน และแนวเพิงผาที่ 4 อยู่ห่างออกมาประมาณ 70 เมตร มีรายละเอียดดังนี้

1) เพิงผาป้อมยาม (ชื่ออย่างไม่เป็นทางการ) มีแนวยาว 4.776 เมตร ลึก 3.381 เมตร และสูง 1.480 เมตร เป็นหินทรายสีขาวขนาดทรายหยาบ ค่อนข้างเหลี่ยม-ค่อนข้างมน พบคราบ FeO2 บนเพดานเพิงผา มีรอยแตก เพิงผาวางตัวอยู่ในทิศทางตะวันออกเฉียงเหนือ-ตะวันตกเฉียงใต้ (NE-SW) สูงจากระดับน้ำทะเลปานกลาง 346 เมตร พบหลักฐานที่แสดงถึงวิวัฒนาการของเพิงผา เช่น ระดับน้ำที่กัดกร่อนหินทรายในอดีต

2) เพิงผาคนดำ (ชื่ออย่างไม่เป็นทางการ) ห่างจากเพิงผาป้อมยามประมาณ 70 เมตร มีแนวยาว 25.01 เมตร ลึก 5-10 เมตร และสูงเฉลี่ย 4.2 เมตร เป็นหินทรายสีขาวขนาดทราบหยาบ ค่อนข้างเหลี่ยม-ค่อนข้างมน พบคราบ FeO2 มีรอยแตก เพิงผาวางตัวอยู่ในทิศทางตะวันออก-ตะวันตก (E-W) สูงจากระดับน้ำทะเลปานกลาง 329 เมตร พบหินถล่ม รอยแตกของหิน

3) เพิงผาฝ่ามือแดง ห่างจากเพิงผาคนดำประมาณ 15 เมตร มีแนวยาว 65.115 เมตร ลึก 4-7 เมตร และสูงเฉลี่ย 2 ระดับ คือ 7 เมตร และ 2.5 เมตร เป็นหินทรายสีขาวขนาดทรายหยาบ ค่อนข้างเหลี่ยม-ค่อนข้างมน พบคราบ FeO2 บนเพดานเพิงผามีรอยแตก เพิงผาวางตัวอยู่ในทิศทางตะวันออกเฉียงเหนือ-ตะวันตกเฉียงใต้ (NE-SW) สูงจากระดับน้ำทะเลปานกลาง 320 เมตร พบหินถล่ม และรอยแตกของหินทราย

4) เพิงผารอยตีนแดง ห่างจากเพิงผาฝ่ามือแดงประมาณ 10 เมตร มีแนวยาว 45.3 เมตร ลึก 2 เมตร และสูงเฉลี่ย 6 เมตร เป็นหินทรายสีขาวขนาดทราบหยาบ ค่อนข้างเหลี่ยม-ค่อนข้างมน พบคราบ FeO2 มีรอยแตก เพิงผาวางตัวอยู่ในทิศทางตะวันออกเฉียงเหนือ-ตะวันตกเฉียงใต้ (NE-SW) สูงจากระดับน้ำทะเลปานกลาง 325 เมตร พบหินถล่ม รอยแตกของหิน

 

แทงบอล

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *